Publicatiedatum: 14-02-2020

Nieuws

Meer sturende rol van gemeenteraad in sociaal domein (ROB)

ROB-raadslid Albertine van Vliet gaf in de Atriumlezing van de VNG toelichting op het advies ‘Decentrale taak is politieke zaak’. De hoofdconclusie van het advies is dat gemeenteraden de ruimte die zij hebben in de sturing van het sociaal domein beter kunnen benutten. Het optimale gebruik van die ruimte wordt echter vaak belemmerd door de bestuurscultuur in de gemeente, en het regelmatig ingrijpen van het Rijk in het lokale beleid. Vaak ontbreekt een krachtige lokale visie op zorg en werk.

Het sociaal domein is de samenvattende naam voor de taken die de gemeente heeft op het gebied van zorg, jeugdhulp en arbeidsparticipatie. De Raad voor het Openbaar Bestuur heeft in negen gemeenten onderzocht hoe gemeenteraden het democratisch proces van besluitvorming en controle over het sociaal domein vormgeven, en welke knelpunten ze daarbij tegenkomen. Uit het onderzoek blijkt dat gemeenteraden erg betrokken zijn bij inwoners die zorg en ondersteuning nodig hebben. Het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes in de zorg blijft vaak achterwege. Bezuinigingen worden in vrijwel alle gemeenten zo lang mogelijk op andere domeinen afgewenteld.

Geen professional

Gemeenteraden krijgen maar langzaamaan meer grip op het onderwerp. Het sociaal domein kent een ingewikkeld netwerk van betrokken instanties en financiering. De resultaten van zorg en hulp zijn soms moeilijk te meten. Daarom is het ook lastig voor gemeenteraden om te bepalen aan welke knoppen ze kunnen en willen draaien. De ROB adviseert gemeenteraden daarom weg te blijven van advies over de uitvoering van zorg, maar juist een politiek debat te voeren over de maatschappelijke waarden die de basis moeten zijn voor het beleid. Een raadslid is geen professional, maar een politicus. Bij het controleren en evalueren van het beleid kunnen die waarden vervolgens als meetlat dienen.

Rijk

Vijf jaar geleden heeft het Rijk de taken in het sociaal domein volledig overgedragen naar gemeenten. De ROB is van mening dat er nog niet voldaan is aan de randvoorwaarden voor effectieve lokale sturing in het sociaal domein. Voor het Rijk betekent dit dat het zich nog eens moet bezinnen op de spelregels en rolverdeling na een decentralisatie, en samen met gemeenten het concept medeoverheid eenduidig moet invullen.

Meer informatie

In het advies ‘Decentrale taak is politieke zaak. Naar een sturende rol van de gemeenteraad in het sociaal domein’ adviseert de ROB alle hoofdrolspelers in de lokale democratie hoe zij de sturende rol van gemeenteraden kunnen versterken. De gemeenteraden zelf adviseert de ROB om in het politieke debat te focussen op de maatschappelijke waarden die richting moeten geven aan het lokaal sociaal beleid. Bekijk het animatiefilmpje over deze aanbeveling!